Kapitalizm bütün aygıtlarıyla modern devletin ortaya çıkması ve yaşamsal şiddet desteği ile kurumsallaşmış ve genişlemiştir. Bu, piyasa fikrinin hayata geçirilmesinde de hayati rol oynamıştır. Adalet, barış ve özgürlük değil kâr üreten piyasa devletin desteği ile ayakta durmaktadır. Uzunca bir dönem klasik liberal iktisatta kendi kendine işleyen piyasa fikri, devletin piyasaya müdahale etmemesi ve kitleler lehine düzenleyici müdahalelerde bulunması anlayışını içerir. Yoksa bu iktisatçılar devletin işçilerin sendikal haklarını kısıtlamasını, ideolojik aygıtlarını burjuvazi lehine kullanmasını, grev zamanlarında şiddet kullanarak grevleri dağıtmasını, dışarıda uluslararası piyasada kendi kapitalistlerinin karlarını garanti altına almak üzere ordular sevk etmesini piyasaya müdahale olarak görmemektedirler. Aksine bunlar bir piyasanın oluşması için gerekli olan güvenlik şartları olarak kaydedilmektedir. Klasik liberaller devletin sadece bir kapitalist lehine diğer kapitaliste müdahalesini hoş görmemektedirler. Fakat bu kendi kendine işleyen piyasa ütopyası 1929 ekonomik buhranı neticesinde tarihe gömülünce daha kusurlu ama kesinlikle daha işlevsel bir piyasa fikri ortaya konmuştur. Artık devlet daha yumuşak araçlarla daha fazla ortalıktadır.
Bu süreçte refah devleti sistemi ortaya çıkmış, sendikalara daha fazla alan açılmıştır. Oluşan yeni iktisadi, sosyal ve siyasal koşullar sebebiyle artık işveren karşısında işçinin örgütlenmesi daha da kolaylaşmış hatta böylesi bir örgütlenmeye gerek kalmaksızın talep edilen haklar verilmeye başlanmıştır. Bu süreç 1970’lere gelindiğinde hızlı bir şekilde değişmeye başlamış, refah devletini gündeme getiren ve dolayısıyla sendikalara alan açan iş, üretim koşullarının ve iç, dış siyasal koşulların ortadan kalkmasıyla birlikte artık sendikalar güç kaybetmeye başlamıştır.
Bugünü şekillendiren bu iktisadi tarih çerçevesinde biz de bu sayımızda sendika konusunu ele aldık ve tartıştık.
Dergide Taner Akan, Yunus Kaya, Çağla Ünlütürk, Engin Yıldırım, İrfan Haşlak, Zeynep Alemdar, Şennur Özdemir, Kadir Dede, Yaşar Bülbül ve İsmail Kurt’un kaleme aldığı sendika ile ilgili değişik konuları değişik boyutları ile ele alan makalelere yer verdik. Yaptığı çalışmalarla haklı bir üne sahip Ayşe Buğra ile röportaj yaptık. Röportajda içinde bulunduğumuz koşullarda sendikaların neler yapması gerektiğine dair birbirinden değerli tespitler yer alıyor.
Dosya kapsamında iki soruşturma yer alıyor. Sendika Konfederasyonları başkanlarının katıldığı “Türkiye’de Sendikaların Geleceği” konulu soruşturma kapsamında Ahmet Aksu, İsmail Hakkı Tombul, Salim Uslu, Salih Kılıç, Resul Akay ve Bircan Akyıldız sorularımızı yanıtladılar. Sendikacılığın zirvesindeki bu isimlerin böylesi kritik bir konudakiya dair görüşleri tartışmanın derinliği açısından son derece önemli. “Türkiye Ekonomisi ve Sosyal Politikalar” konulu diğer soruşturma dosyasında ise Korkut Boratav, Fikret Adaman, Mehmet Türkay, Sayım Yorgun ve Halis Yunus Ersöz’ün görüşleri yer alıyor. Bu dosya ile sendikacılığı da belirleyen daha geniş bir perspektiften Türkiye Ekonomisindeki ve sosyal politikalardaki değişimleri inceledik. Ahmet Gündoğdu, Özgün Enver Bulut ve Zekeriya Menak’ın görüş yazıları ve iş ve iş hayatı ile ilgili siteler ve dergilerin tanıtımları ile zenginleşen dergiyi keyifle okuyacağınızı umuyoruz.
Gelecek sayımız gene bu günlerde hayatımızı derinden etkileyen “Çevre” konulu olacak. Sonrasında ise “Toplumsal Hareketler” sayısı ile karşınızda olacağız. Dosyalar kapsamında her türlü katkıya açığız.
Düzeltme ve Özür: Dergimizin 17-18. sayısında yer alan TODAİE tanıtım yazısının “Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü’nün Misyonu Vizyonu Değerleri” başlıklı bölümüne ait “bk. TODAİE Stratejik Planı, (2007-201: 37)” şeklindeki dipnotun yanlışlıkla yayınlanmadığını okuyucularımızın bilgisine sunuyor, ilgililerden özür diliyoruz.
